ایزدی: چین و روسیه نمی‌توانند ریسک تجارت با ایران را نادیده بگیرند/ آمریکا می‌خواهد حتی ورود کالا به خاک ایران را به یک هدف نظامی تبدیل کند

جهانبخش ایزدی در گفتگو با خبرآنلاین تاکید کرد: اقداماتی که تاکنون در این تنگه انجام شده، نتوانسته است قیمت جهانی انرژی را به سطحی سرسام‌آور برساند که برای کشورهای غربی به یک معامله راهبردی با جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.

جهانبخش ایزدی، استاد روابط بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرآنلاین اظهار داشت: «اقتصاد و تجارت ایران تا حد زیادی دریاپایه است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مبادلات تجاری کشور از طریق بنادر و مسیرهای دریایی انجام می‌شود. در نتیجه، محدودشدن این مسیرها و انتقال بخش عمده مبادلات به مرزهای زمینی می‌تواند آسیب‌های جدی و حتی جبران‌ناپذیری به تجارت کشور وارد کند. برای مثال، هزینه حمل‌ونقل و جابه‌جایی کالاهایی که قرار است از مرزهای زمینی وارد کشور شوند، به‌مراتب بیشتر از شرایط پیشین خواهد بود و همین مسئله فشارهای اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. افزون بر این، انتقال حجم گسترده‌ای از مبادلات به مسیرهای زمینی مستلزم ایجاد و تقویت زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای است؛ ظرفیتی که فراهم‌کردن آن در کوتاه‌مدت چندان امکان‌پذیر نیست.»

در ادامه بخشی از گفتگو جهانبخش ایزدی با خبرآنلاین را می‌خوانید؛

چین و روسیه نمی‌توانند ریسک تجارت با ایران را نادیده بگیرند/ آمریکا می‌خواهد حتی ورود کالا به خاک ایران را به یک هدف نظامی تبدیل کند

زمانی که آمریکا به مرحله اجرای طرح‌هایی مانند «آیرن گیت» می‌رسد، به این معناست که دامنه اعمال فشار و تحریم اقتصادی را گسترده‌تر می‌کند. بنابراین، تحریم‌ها و فشارهای قبلی همچنان به قوت خود باقی می‌مانند و در کنار آن‌ها، شرایط جدیدی نیز ایجاد می‌شود.

حتی اگر چنین اقداماتی در کوتاه‌مدت تأثیرگذاری قابل‌توجهی نداشته باشند، به‌صورت ساختاری آثار زیان‌باری برای کشور به همراه خواهند داشت و ممکن است شرایط اقتصادی را از آنچه امروز وجود دارد، دشوارتر کنند.

اقتصاد و تجارت ایران تا حد زیادی دریاپایه است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مبادلات تجاری کشور از طریق بنادر و مسیرهای دریایی انجام می‌شود. در نتیجه، محدودشدن این مسیرها و انتقال بخش عمده مبادلات به مرزهای زمینی می‌تواند آسیب‌های جدی و حتی جبران‌ناپذیری به تجارت کشور وارد کند. برای مثال، هزینه حمل‌ونقل و جابه‌جایی کالاهایی که قرار است از مرزهای زمینی وارد کشور شوند، به‌مراتب بیشتر از شرایط پیشین خواهد بود و همین مسئله فشارهای اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. افزون بر این، انتقال حجم گسترده‌ای از مبادلات به مسیرهای زمینی مستلزم ایجاد و تقویت زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای است؛ ظرفیتی که فراهم‌کردن آن در کوتاه‌مدت چندان امکان‌پذیر نیست.

این اقدام در واقع پیامی به چین و روسیه نیز محسوب می‌شود؛ مبنی بر اینکه اگر مبدأ کالاها هدف قرار نگیرد، اما این کالاها وارد خاک ایران شوند، از نظر آمریکا به اهدافی مشروع تبدیل خواهند شد. بنابراین، کشورهایی مانند چین و روسیه نمی‌توانند در مبادلات تجاری خود با ایران، این سطح از ریسک را نادیده بگیرند. به نظر من، چنین رویکردی تأثیر بسیار زیادی بر روابط تجاری خواهد داشت. حتی اگر کشورهای همسایه یا کشوری مانند ایران که معمولاً با این کشورها روابط همسان و متوازنی ندارد، بخواهد از مسیرهای جایگزین این خسارت‌ها را جبران کند، باز هم هزینه‌های مضاعفی به کشور تحمیل خواهد شد.

ایران در برابر فشار اقتصادی غرب، ابزار قدرتمندی برای تلافی ندارد/ کشورهای شرقی حاضر نشده‌اند برای ایران وارد تقابل اقتصادی با غرب شوند

در پاسخ به این پرسش باید گفت یکی از مهم‌ترین ابزارهای ایران، تنگه هرمز بوده است. بااین‌حال، به نظر من، اقداماتی که تاکنون در این تنگه انجام شده، نتوانسته است قیمت جهانی انرژی را به سطحی سرسام‌آور برساند که برای کشورهای غربی به یک معامله راهبردی با جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.

از سوی دیگر، ایران مبادلات تجاری گسترده‌ای با کشورهای غربی ندارد که بتواند از این مسیر برای جبران فشارهای اقتصادی استفاده کند. همچنین، اقتصاد ایران تا حد زیادی تک‌محصولی است و به‌جز انرژی، کالای راهبردی دیگری برای مبادله گسترده با جهان در اختیار ندارد. ایران پیش‌تر با کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس روابط تجاری گسترده‌ای داشت، اما در شرایط کنونی، بازگشت به آن وضعیت نیز چندان قابل تصور نیست.

بنابراین، ایران ابزار قدرتمندی برای مقابله اقتصادی با جهان غرب در اختیار ندارد. کشورهای شرقی نیز تاکنون وارد حوزه تقابل با غرب نشده‌اند که ایران بتواند از طریق آن‌ها بخشی از فشارهای اقتصادی را جبران کند. به همین دلیل، اساساً مقایسه توان اقتصادی ایران با غرب و این تصور که تهران می‌تواند از طریق ابزارهای اقتصادی شرایط جدیدی برای کشورهای غربی ایجاد کند، مقایسه چندان مناسبی نیست.

در واقع، مهم‌ترین ابزارهای ایران در این زمینه همان تنگه‌های راهبردی هستند. اگر بخواهیم با احتیاط تنگه باب‌المندب را نیز به این مجموعه اضافه کنیم، باید گفت این مسیر نیز تاکنون به ابزاری مؤثر برای اعمال فشار بر مبادلات تجاری میان کشورهای غربی و سایر نقاط جهان تبدیل نشده است.