هشدار درباره لغو منطقه حفاظتی اطراف یک میراث جهانی آمریکا؛ یونسکو نسبت به حفاری نفت و گاز در نزدیکی چاکو هشدار داد

لیلا دولتی جلوگیر: دولت آمریکا در حال پیشبرد طرحی است که می‌تواند محدودیت‌های اعمال‌شده برای استخراج نفت، گاز و اورانیوم در اطراف پارک تاریخی ملی فرهنگ چاکو در ایالت نیومکزیکو را لغو کند؛ اقدامی که نگرانی‌های جدی درباره آینده یکی از مهم‌ترین میراث‌های فرهنگی ایالات متحده ایجاد کرده است.
پارک تاریخی ملی فرهنگ چاکو بخشی از مجموعه‌ای است که در سال ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این منطقه بقایای گسترده‌ای از سکونتگاه‌ها و بناهای متعلق به فرهنگ اجدادی پوبلو را در خود جای داده و از مهم‌ترین مراکز فرهنگی، آیینی و معماری جوامع بومی جنوب‌غرب ایالات متحده به شمار می‌رود.
لغو حریم حفاظتی ۱۰ مایلی
موضوع اصلی مناقشه، منطقه حفاظتی پیرامون چاکو است که از فعالیت‌های استخراجی در فاصله ۱۰ مایلی از این میراث جهانی جلوگیری می‌کند. این حریم حفاظتی در سال ۲۰۲۳ و در دوره دولت جو بایدن برای مدت ۲۰ سال ایجاد شد و حدود ۳۳۶ هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی و ذخایر معدنی فدرال اطراف پارک را از توسعه استخراجی کنترل‌نشده دور نگه می‌داشت.
دولت ترامپ اکنون روند لغو این محدودیت را دنبال می‌کند. اداره مدیریت اراضی آمریکا (BLM) پیشنهاد کرده است که این منطقه دوباره برای فعالیت‌های صنعتی و استخراج منابع معدنی در دسترس قرار گیرد.
این طرح با واکنش گسترده افکار عمومی مواجه شده و در یک دوره ۱۴ روزه بیش از ۱۰۰ هزار نظر و اعتراض عمومی درباره آن ثبت شده است که بخش عمده آنها مخالف لغو حریم حفاظتی بوده‌اند.
هشدار یونسکو درباره حفاری در اطراف میراث جهانی
یونسکو نیز نسبت به پیامدهای احتمالی این تصمیم ابراز نگرانی کرده است. سخنگوی این سازمان اعلام کرده که کمیته میراث جهانی، فعالیت‌های استخراجی مانند معدن‌کاری و حفاری را در نزدیکی محوطه‌های میراث جهانی، با وضعیت این محوطه‌ها ناسازگار دانسته است.
یونسکو همچنین خواستار ارزیابی دقیق آثار احتمالی فعالیت‌های استخراجی بر ارزش جهانی برجسته چاکو شده است.
نگرانی درباره آثار باستان‌شناختی
مخالفان طرح می‌گویند توسعه فعالیت‌های نفت و گاز تنها یک تهدید زیست‌محیطی نیست، بلکه می‌تواند به آثار و محوطه‌های باستان‌شناختی ناشناخته یا کمتر مطالعه‌شده نیز آسیب وارد کند.
به گفته منتقدان، آلودگی هوا و آب، ایجاد جاده‌ها و زیرساخت‌های صنعتی، حفاری زمین و افزایش فعالیت‌های صنعتی می‌تواند به چشم‌انداز فرهنگی چاکو آسیب بزند؛ چشم‌اندازی که بخش مهمی از ارزش تاریخی این میراث جهانی را تشکیل می‌دهد.
نگرانی از آسیب به آسمان شب
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، تأثیر فعالیت‌های نفت و گاز بر آسمان شب چاکو است.
چاکو به دلیل دورافتادگی و آلودگی نوری بسیار پایین، یکی از مناطق مهم برای رصد آسمان شب محسوب می‌شود. مخالفان توسعه صنعتی هشدار داده‌اند که نورهای حاصل از عملیات حفاری و تأسیسات نفت و گاز می‌تواند این ویژگی منحصربه‌فرد منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
چاکو؛ میراثی مقدس برای جوامع بومی
اهمیت چاکو تنها به ارزش‌های باستان‌شناختی آن محدود نمی‌شود. این منطقه برای جوامع بومی آمریکا دارای اهمیت فرهنگی و معنوی عمیق است و نسل‌های مختلف جوامع بومی، این سرزمین را بخشی از میراث و هویت خود می‌دانند.
دب هالند، وزیر پیشین کشور آمریکا و نخستین عضو بومی کابینه آمریکا که با رأی سنا به این سمت رسید، پیش‌تر در زمان ایجاد حریم حفاظتی گفته بود چاکو مکانی مقدس است و برای مردمان بومی که نیاکانشان از گذشته‌های دور در این سرزمین زندگی کرده‌اند، معنای عمیقی دارد.
یک مناقشه فراتر از نفت
مناقشه بر سر چاکو در شرایطی شکل گرفته که دولت ترامپ سیاست گسترده‌تری برای افزایش استخراج نفت، گاز و منابع معدنی در اراضی فدرال دنبال می‌کند.
منتقدان معتقدند در این رویکرد، توسعه انرژی نباید به قیمت از بین رفتن میراث فرهنگی و چشم‌اندازهای تاریخی تمام شود. در مقابل، حامیان توسعه منابع فدرال بر افزایش تولید انرژی و استفاده اقتصادی از ظرفیت‌های این اراضی تأکید دارند.

چاکو اکنون به یکی از نمونه‌های مهم در بحث جهانی درباره تعارض میان توسعه منابع طبیعی و حفاظت از میراث فرهنگی تبدیل شده است؛ به‌ویژه آنکه هرگونه آسیب جدی به ارزش‌های این محوطه می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای آمریکا داشته باشد. میراث جهانی در برابر توسعه صنعتیپرونده چاکو بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که در مناطق دارای ارزش جهانی برجسته، مرز میان توسعه اقتصادی و مسئولیت حفاظت از میراث فرهنگی کجاست؟در حالی که تصمیم نهایی درباره لغو حریم حفاظتی همچنان محل مناقشه است، یونسکو و گروه‌های مدافع میراث فرهنگی تأکید دارند که هرگونه تصمیم درباره فعالیت‌های استخراجی در مجاورت چاکو باید با ارزیابی دقیق تأثیرات آن بر میراث فرهنگی، محیط زیست، چشم‌انداز تاریخی و ارزش‌های فرهنگی جوامع بومی همراه باشد. این پرونده می‌تواند به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های سال ۲۰۲۶ درباره چالش حفاظت از میراث جهانی در برابر فشارهای اقتصادی و استخراج منابع طبیعی تبدیل شود.

منبع: گاردین