موفق‌ترین شرکت‌ها و سازمان‌ها در جذب و حفظ نیروهای خلاق کدامند؟

در این مقاله به مقایسه موفق‌ترین شرکت‌های فعال در حوزه صنایع خلاق و دلایل موفقیت هرکدام اشاره شده است.

مهدی بابایی – دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه | آمارهای منتشر شده از سوی یونسکو نشان می‌دهد که حدود ۵۰ میلیون نفر از جمعیت جهان در مشاغلی که با حوزه صنایع خلاق مرتبط است، مشغول به کار هستند. جمعیتی که گرچه در مقایسه با جمعیت شاغل جهان سهم قابل توجهی ندارد، اما شیب رشد جذب نیروها در آن بسیار بالاست و نسل جدید بیشترین تمایل را برای کار در چنین حوزه‌هایی از خود نشان داده است.

در همین راستا نیز به بررسی نمونه‌های شاخص جهانی در هر یک از زیرمجموعه‌ی صنایع خلاق پرداختیم و دلایل موفقیت هرکدام را بررسی کرده‌ایم.

فیلم و تلویزیون و پیشتازی Netflix و BBC

علیرغم چالش‌های جدی کار در این بخش پلتفرم‌های پخش دیجیتال(Netflix) و BBC جزو موارد موفق در این بخش محسوب می‌شوند. شرکت نتفلیکس با فرهنگ «آزادی و پاسخگویی» و تصمیمات نوآورانه‌ی منابع انسانی خود شهرت یافته است. نتفلیکس سیستم حقوق مبتنی بر بازار و حذف ارزیابی سالانه را اجرا کرده است.

بی‌بی‌سی هم گرچه سطح درگیری شغلی کارکنانش به بالاترین حد یعنی ۶۴ درصد رسیده، اما با اجرای طرح‌های مختلف شرایطی را فراهم کرده که ۷۵ درصد پرسنل آن را محیطی عالی برای کار می‌دانند. بی‌بی‌سی با برنامه‌های کارآموزی گسترده ۹۷ درصد رضایت‌مندی کارآموزان را فراهم کرده و با اجرای طرح توسعه‌ی مهارت برای ۸۲ درصد از کارکنان در حفظ نیروی انسانی موفق بوده است.

در این حوزه تمرکز بر شاخص‌های فرهنگی نظیر فراهم کردن مسیرهای رشد (پیشرفت حرفه‌ای)، بازخورد مداوم، انعطاف‌پذیری (اجازه دورکاری) و حقوق رقابتی عوامل مهمی هستند که باید مورد توجه قرار بگیرد.

بازی‌ها و سرگرمی تعاملی؛ پیشتازی نینتندو در ژاپن و Insomniac Games در آمریکا

حوزه بازی‌های ویدیویی نرخ رشد بالا و شهرت جهانی دارد، ولی اغلب شرکت‌ها چالش‌های مشابه صنایع خلاق دیگر را می‌بینند: فشار بر نوآوری مستمر، سن بالای پرسنل و کمبود نیروی جوان متخصص)، و اخیراً توجه به مسأله‌ی آموزش دیدن و کار کردن به صورت پروژه‌ای و ادغام هوش مصنوعی در تولید بازی از جمله چالش‌هاست اما در ایالات متحده و ژاپن، جدالی برای حفظ استعدادهای بلندمدت در جریان است. در همین راستا نیز نینتندو (ژاپن) که شرکتی تاریخی در صنعت بازی محسوب می‌شود، موفق شده تا نرخ نگهداشت سالانه‌ی پرسنل داخلی خود را حدود ۹۸ درصد نگهدارد. میانگین دوره تصدی کارمندان ژاپنی نینتندو تقریباً ۱۵ سال است. این پایداری با انتقال دانش ضمن کار (مانند کلاسیک‌های «ماریو» و «زلدای» ابداعی که هنوز سازندگان اولیه در شرکت هستند) حاصل شده است. نینتندو مثال بارزی است که نشان می‌دهد حفظ دانش سازمانی و تنوع ایده‌ها می‌تواند حتی در رقابتی‌ترین صنایع (کنسول‌های بازی) منجر به موفقیت بلندمدت شود.

در آمریکا هم Insomniac Games همان سازنده سری‌های محبوب (مثل «اسپایدرمن») که در سال‌های اخیر توانسته با اجرای طرح «مکان امن و شفافیت مدیریتی» نرخ ترک خدمت داوطلبانه خود را به حدود شش درصد برساند، این درحالی است که معمولاً استودیوهای بازی نرخی در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد را دارا هستند. این شرکت با برگزاری جلسه‌های رو در رو مدیرعامل، پرسش و پاسخ‌های منظم و ارتباط شفاف تلاش کرده تا اعتماد و تعلق سازمانی را افزایش دهد.

می‌توان گفت در این حوزه شرکتی که روی «چگالی استعداد» (تراکم نیروی حرفه‌ای) تاکید می‌کند و کارکنان پرتلاش را حفظ می‌کند، معمولاً مزیت رقابتی خواهد داشت. مدل‌های موفق در این صنعت شامل جذب از طریق نمونه‌کار عملی، استفاده از آزمون مهارتی، و سرمایه‌گذاری در آموزش دوستیابی (mentorship) است. همچنین ایجاد گروه‌های کاری کوچک خودران (مانند مدل «سکوئادز» در برخی استودیوهای بزرگ) به همراه پاداش سهامی، انگیزه حفظ و نوآوری را بالا می‌برد.

موسیقی و پیشتازی SPOTIFY

صنعت موسیقی و کنسرت به‌شدت جهانی و متکی به استعدادهای نادر است. اجراهای زنده و تولید موسیقی اغلب پروژه‌ای هستند (تورها، آلبوم‌ها، اجراهای آنلاین) و بخش بزرگی از نیروی کار به صورت قراردادی یا پورسانتی فعالیت می‌کند. این ساختار به خودی‌خود چالش‌های حفظ نیروی انسانی دائمی دارد. با این حال، شرکت‌های بزرگ موسیقی و رویدادها روی برند خود برای جذب هنرمندان و تیم حرفه‌ای سرمایه‌گذاری می‌کنند.

موفق‌ترین نمونه را می‌توان اسپاتیفای در سوئد دانست. پلتفرم پخش موسیقی با بیش از ۶۵۰۰ کارمند جهانی، مدل کاری «هرجا از هرجا» (Work From Anywhere) را از فوریه ۲۰۲۱ اجرا کرد. این سیاست به کارمندان آزادی انتخاب محل کار را می‌دهد و با تعدیل حقوق براساس کشور، دورکاری و انعطاف را جدی گرفته است. در نتیجه، Spotify پس از این تغییر گزارش داد نرخ ترک نیروی خود نسبت به دوران پیشاپاندمیک کاهش یافته و تنوع نیروی جدید نیز در آن افزایش یافت. همچنین میانگین زمان جذب از ۴۸ به ۴۲ روز کاهش یافت که نشان از بهبود کیفیت فرآیند استخدام دارد. اسپاتیفای نمونه‌ای است که انعطاف کامل کاری و سیاست‌های شفاف نقش مهمی در حفظ استعدادها و سلامت روانی آنها دارد.

این صنعت بر تقویت «برندسازی کارفرمایی» و تجربه هنرمند تمرکز می‌کند. برای مثال، کمپانی‌های موسیقی بزرگ (یونیورسال، سونی) برنامه‌های آموزشی اختصاصی برای استعدادها (آکادمی‌ها) دارند. در عرصه کنسرت، به دلیل ماهیت پروژه‌ای کار، پاداش وابسته به دستاورد (مثلاً بخشی از درآمد) و مزایای رفاهی (بیمه درمانی، حمایت روحی پس از تور) به‌کار گرفته می‌شوند.

تبلیغات و پیشتازی یک شرکت رومانیایی!

آژانس‌های تبلیغاتی و بازاریابی، به‌ویژه در فضای دیجیتال، به‌دلیل چرخش بالای پروژه‌ها، سلسله‌مراتب فشرده و رقابت شدید بر سر مشتریان، معمولا نرخ ترک خدمت بالایی دارند. گزارش‌ها حاکی است بسیاری از آژانس‌ها سالانه ۳۰ تا ۴۰ درصد از نیروی خود را از دست می‌دهند. در چنین محیطی، حفظ دانش مشتری و نیروی حرفه‌ای اهمیت حیاتی دارد.

در این حوزهKooperativa 2.0 در رومانی که یک آژانس بازاریابی دیجیتال است با فرهنگ سازمانی قوی، سیستم بازخورد هفتگی و ابزارهای سنجش رضایت توانسته نرخ ماندگاری سالانه کارکنان خود را به حدود ۸۰ درصد برساند، مدیران ارشد این شرکت تأکید می‌کنند ایجاد حس «جامعه‌محوری» و دادن فضای تصمیم‌گیری به افراد، عامل کلیدی موفقیت آنها بوده است.

در این حوزه آژانس‌های موفق روی جنبه‌های انگیزشی و تیمی تمرکز می‌کنند. از جمله: برگزاری رویدادهای مشارکتی، سیستم‌های رتبه‌بندی پروژه برای توسعه مهارت، و پاداش عملکرد. به علاوه، استفاده از ابزارهای دیجیتال تحلیل نیروی انسانی برای شناسایی زودهنگام مشکلات، در برخی آژانس‌ها رواج یافته است. در جذب نیرو، نمونه‌کار (portfolio) اولویت دارد و بسیاری از آژانس‌ها از روز اول پروژه‌های کوچک محلی برای آزمودن نامزدها استفاده می‌کنند.

مد و پیشتازی LVMH و Gucci

برندهای لوکس به دلیل هویت قوی و تقاضای جهانی ویژه، تلاش می‌کنند تا کارکنان را مانند سفیران برند جذب کنند. صنایع مد و لوکس در کشورهای چون فرانسه، ایتالیا و ژاپن متمرکز است. چالش اصلی این حوزه تامین نیروی کار ماهر (خیاطان استاد، طراحان مد) و حفظ هویت صنایع دستی است.

شرکت LVMH در فرانسه که یک گروه بزرگ لوکس‌محور است با بیش از ۱۵۰ هزار کارمند، استراتژی «People at Heart» را اجرا می‌کند. این شرکت در گزارش‌های سال ۲۰۲۵ خود اعلام کرده است که نزدیک به ۱۹ هزار نفر از کارکنان ثابت گروه (حدود ۵۰۰۰ هنرآموز) انتقال شغلی داخلی داشته‌اند و ۸۲ درصد کارکنان در دوره‌های آموزشی شرکت کرده‌اند. همچنین آکادمی آموزشی LVMH با بیش از ۱۱ هزار شرکت‌کننده فعال است. کمپین استخدام جدید آن با شعار «جایی که رویاها تبدیل به شغل می‌شوند» (Where Dreams Become Careers) طراحی شده که ترکیبی از اصالت سنتی و چشم‌انداز نوآورانه را ترویج می‌کند.

نمونه موفق دیگرGucci در ایتالیاست. این برند با ایجاد فرهنگ سازمانی هنری و فراگیر، برنامه «Gucci Changemakers» را برای حمایت از گروه‌های کم‌نمایش‌دیده درون‌سازمان راه‌اندازی کرد. همچنین رئیس منابع انسانی پیشین گوچی از استخدام افراد با مهارت‌های نرم قوی (مثال مشهور جذب یک کارمند دونات) خبر داده که نشان‌دهنده ارزش‌گذاری به تناسب فرهنگی و انگیزه فراتر از پیشینه شغلی است.

در این حوزه آموزش تخصصی مداوم (مانند آموزش صنایع دستی لوکس)، مسیرهای شغلی متنوع از عوامل کلیدی هستند.

رسانه و روزنامه‌نگاری و پیشتازی رویترز و بی‌بی‌سی

این بخش شامل نشریات چاپی، خبرگزاری‌ها و رسانه‌های آنلاین می‌شود. در دهه اخیر، افزایش درآمد دیجیتال و سقوط درآمد چاپی، تغییرات عمده‌ای در ساختار نیروی انسانی ایجاد کرده است. در بسیاری کشورها، روزنامه‌ها به خاطر کاهش درآمد و افزایش بازدهی مجبور به کوچک‌سازی نیرو شده‌اند.

در این میان سازمان‌هایی چون رویترز (انگلیس) و BBC (انگلیس) امتیازات بسیار بالایی در رتبه‌بندی‌های «محل کار عالی» دارند و کارکنان‌شان معمولا از امنیت شغلی و فرصت‌های بین‌المللی بهره‌مندند. برای مثال BBC گزارش داده ۷۵ درصد کارکنان آن را جایگاه کاری عالی می‌دانند.

تضمین خطوط اعتباری برای رسانه‌های محلی، استخدام بین‌المللی روزنامه‌نگاران و ایجاد شبکه‌های دیجیتال مثل سرویس چندزبانه بی‌بی‌سی از اقدامات موفق شناخته شده است. همچنین حفظ استقلال رسانه‌ای (در شرایط سیاسی متفاوت) و ارائه شرایط کار هیبرید برای خبرنگاران از رویکردهای نوین است.

پلتفرم‌ها و تولید محتوای دیجیتال و رقابت نزدیک گوگل و نتفلیکس

در این دسته غول‌های فناوری-رسانه‌ای نظیر YouTube، اپل تی‌وی، آمازون پرایم و استارتاپ‌های محتوایی TikTok قرار می‌گیرد. در این حوزه رقابت شدید برای جذب خالقان محتوا و مهندسین خلاق در کنار انتظارات مخاطبان ویژگی‌های خاص این حوزه است.

Spotify و Netflix با سیاست‌های کاری نوین خود که مبتی بر داده‌محوری در جذب نیروی نفیس و آزادی عمل مهندسان است بهره‌وری بالایی کسب کرده‌اند. نتفلیکس مثال شاخص «چگالی استعداد» است که فرهنگی ریسک‌پذیر و ترکیب عملکرد و استقلال را ترویج می‌دهد.

گوگل هم با YouTube به عنوان بخشی از آلفابت، زیرساخت‌هایی برای توسعه مهارت خالقان خود (YouTube Space) فراهم کرده و سیستم‌های درآمد مشارکتی منظم دارد. در عین حال، خستگی ناشی از تولید مداوم و تغییر الگوریتم‌ها نقد شده است.

تقویت برند کارفرمایی در فضای آنلاین (مانند شعار گوگل «بهترین کارفرما»)، مدل‌های تکیه بر داده در فرآیند جذب مصاحبه‌های تصمیم‌ساز داده‌محور و استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی مهارت‌ها (آزمون‌های تکنیکال خودکار) از رویکردهای کلیدی است. همچنین پلتفرم‌های بزرگ با ایجاد اولویت برای ایجاد «تیم‌های توزیع‌شده و امکان کار موازی در چند کشور (خارج از محل دفتر اصلی) سعی می‌کنند بهره‌وری را افزایش دهند.

منابع

  1. BBC Group Annual Report 2024/25
  2. LVMH Social and Environmental Responsibility Report 2025
  3. Nintendo Annual Report 2025
  4. Spotify – Distributed-First Work Model
  5. Netflix Culture Memo
  6. Gucci Diversity and Inclusion
  7. Universal Music Group Annual Report 2024
  8. Reuters Institute – Journalism, Media and Technology Trends 2025
  9. BECTU – UK Screen Industry Research
  10. AIA – Architecture Firm Staffing Data