درگیری دو هیات عزاداری در مشهد نشان داد چقدر جای مداحان سنتی و سخنرانان باسواد خالی است/ مناسک مذهبی را از محتوای اخلاقی خالی کرده اند

می‌توان از کنار این واقعه عبور کرد و به آن اهمیت نداد ولی این بی‌تفاوتی به نوعی بی‌توجهی نسبت به خطری است که فرهنگ مذهبی ما را تهدید می‌کند.

ما مردم ایران و بطور کلی شیعیان با فرهنگ مذهبی تکریم پیامبر خدا و اهل‌بیت علیهم‌السلام پرورش یافته‌ایم و تربیت دینی، حرمت‌گذاری به همنوع، رعایت حقوق انسان‌ها، گذشت و حل و فصل مشکلات و اختلافات با شیوه مسالمت‌آمیز را که از مصادیق فرمان الهی «رحماء بینهم» در قرآن کریم است را از برکات پرورش مذهبی داریم.

یکی از آثار و برکات تکریم پیامبر و اهل‌بیت در اعیاد و وفیات و شهادت‌ها رسیدن ما شیعیان به همین روحیه «رحماء بینهم» است که اهمیت فراوانی دارد و اگر این دستاورد مهم را نداشته باشیم برگزاری اینهمه مراسم در مناسبت‌های مذهبی فاقد ارزش و فقط نوعی اتلاف وقت خواهد بود.

سال‌های متمادی است که صاحبنظران فرهنگ دینی با قلم و سخن دلسوزانه خود درباره ضرورت پرهیز از چسبیدن به مناسک ظاهری و غفلت از محتوای آنچه مقتضای این مناسک است هشدار می‌دهند ولی متأسفانه گوش شنوائی وجود ندارد.

آنچه همزمان با سالروز شهادت امام رضا علیه‌السلام امسال در مشهد رخ داد یکی از نتایج بی‌توجهی به همین هشدارهاست. با قطع نظر از سوء‌استفاده‌ای که دشمن از این واقعه تأسفبار کرده و خواهد کرد، اصولاً فرهنگ مذهبی شیعه باید از چنین عیوبی منزه باشد بطوری که هر شیعه‌ای در هر نقطه از جهان بتواند به کمال این فرهنگ افتخار کند و آن را به عنوان الگو به همگان معرفی نماید. این فرهنگ بالنده با همین ویژگی در طول قرن‌ها توانست مکتب اهل‌بیت را ترویج نماید و آن را از انواع گزندها، توطئه‌ها، سدها و تبلیغات مسموم مصون بدارد و منشأ برکات زیادی برای انسانیت و خیزش‌های پرصلابتی علیه ظلم و ستم گردد.

انتظار این بود که در دوران حاکمیت نظام جمهوری اسلامی در ایران بیش از آنچه در بخش کمی به رشد فرهنگ مذهبی افزوده می‌شود بخش کیفی و محتوائی آن نیز رشد یابد. متأسفانه به میدان آمدن عده‌ای از مداحانی که بدون آموختن علوم اهل‌بیت وارد صحنه‌گردانی هیات‌های مذهبی شدند و رشد بی‌مهار این قشر، باعث غلبه حیرت‌انگیز کمیت بر کیفیت در بخش فرهنگ مذهبی شد بطوری که محتوا مورد غفلت قرار گرفت و ظاهرسازی‌ها توانستند مناسک را به استخدام خود درآورند و تربیت دینی تحت‌الشعاع ظواهر قرار بگیرد.

گاهی دیده می‌شود افرادی با مناسک چنان مخالفت می‌کنند که گوئی منشأ تهی شدن محافل از فرهنگ مذهبی هستند در حالی که واقعیت دقیقاً برعکس است. مناسک، ظرف‌های آماده‌ای هستند که اگر با محتوای غنی در اختیار آشنایان با معارف دینی و محتوای مذهبی قرار گیرند، بهترین اهرم‌ها برای ترویج محتوای اسلام و مکتب غنی و پرافتخار اهل‌بیت علیهم‌السلام خواهند بود. این کار بزرگ را مداحان سنتی و خطبای باسواد در طول تاریخ تشیع کردند و افسوس که اکنون جای آنها در این عرصه خالی است. برای جلوگیری از خسران بزرگی که اکنون متوجه فرهنگ مذهبی است، باید مداحان سنتی آشنا با معارف دینی و خطبای باسواد به صحنه برگردند. بازگرداندن جامعه به این سنت حسنه وظیفه‌ای است که روحانیت اصیل و مستقل برعهده دارد و نباید در این زمینه کوتاهی کند.